رزا جمالي متولد بيست و هشتم آبانماه سالِ 1356-تبريز ؛ دانش آموخته ي تئاتر ( ادبيات نمايشي ) از دانشكده سينما و تئاترِ دانشگاهِ هنر است . نخستين شعرهايش در مجموعه ي " اين مرده سيب نيست يا خيار است يا گلابي " در سال 1377 توسط نشر ويستار گرد آمد . در اين مجموعه ذهنيت شاعر معطوف به هويت درهم ريخته ي اشياء است . نحوهايي كه گاه شكسته مي شود ، عباراتي كه به شكلي قطعه قطعه و كلاژ گونه كنار هم قرار مي گيرند . اين كتاب نقدها و نظرات مخالف و موافقي را در ميان منتقدان و خوانندگان شعر برانگيخت . 

كمي بعد از آن " دهن كجي به تو " منتشر شد ؛ در اينجا اما زبانِ شاعر پخته تر شده بود . اما هنوز شاعر جوان درگير دنيايي كودكانه است . عشق و جنگ با پديده ها ، بازي هاي زباني بسيار ، سطرها يي بسيار بلند ، كلماتي گاه صقيل و گاه بسيار عاميانه ، ذهنيتي كه به پوچي عبارات مي انديشد و پتانسيل قدرتمندي در بيان خود دارد كه اين جريان سيال ذهن شاعر است.

در اين سالها او نقد ها ي پراكنده و بسياري در مطبوعات مي نويسد و ذهنيت شعري اش را در نگاهي به آثار ديگران بيان مي كند .  

" براي ادامه ي اين ماجراي پليسي قهوه اي دم كرده ام ... " ( 1380-آرويج ) كتابي ست در صد و سي صفحه كه با شعري بلند بهمين نام آغاز مي شود . اين شعر كه متني دژانره ، چيزي مابين يك نمايشنامه ، شعر نمايشي يا داستان جنايي ست هويت زني ست كه شبيه به آن مرد داستان" بوف كور" كه زني را مثله كرده است ؛ مردي را مثله مي كند . تگ گويي هاي اين شخصيت خواننده را به ياد مده آ مي اندازد كه كودكانش را مي كشد و خودش را به آتش مي كشد يا آنتيگونه كه نمي داند جسد برادرش را كجا دفن كند و يا هنده ي جگر خوار و يا سالومه كه سر يحياي تعميد دهنده را مي خواست . اين شعر ارتباطات بينا متني بسياري با متون و شخصيت ها، كتا ب مقدس و اساطير دارد . در عين حال زبان شعر از قساوتي برخوردار است كه جنايت را بازگو كند . باقي شعر هاي اين كتاب فضاسازي هايي ست كه شاعر از يك زندگي امروزي و اشياء درگير با آن مي كند .

او  در بخشي از شعر هاي اخيرش با نگاهي فلسفي و اسطوره اي به پديده هايي نظير مرگ و عشق نگاه مي كند . ذهنيتي كه آدمي هميشه با آن در گير است . كتابي با عنوان " اين ساعتِ شني كه به خواب رفته است..." و شعرهاي ديگر اين كتاب دغدغه هاي شاعرانه زندگي امروز را به تصوير مي كشد.

"سايه" نمايشنامه اي ست با داستاني جنايي . تا بحال يازده زن كه چهره اي شبيه قاتل داشته اند دستگير شده اند ؛ پليس در جستجوي زنانِ ديگري ست . همه ي اين زنها كاملا شبيه بوده اند . نمايشنامه با پناه بردنِ زني به يك پناهگاهِ  ساكت آغاز مي شود ، اتاقي ساده با اندك اشيايي رويِ ميز . چندي نمي گذرد كه زنِ ديگري هم درست به همانجا پناه مي آورد . زني كه درست مشخصاتِ زنِ پيشين را دارد . با چهر ه هايي يكسان و اغراق شده و ملبس به لباسي بلند و سياه . آنها در يك روز به دنيا آمده اند و يك نام دارند ، اين دو در چالش هاي رواني اي كه با هم دارند ، در جستجوي هويتي هستند كه نا معلوم است ، هويتي كه براي بدست آوردن آن ناچار به تخريبِ ديگري هستند ، در پايانِ نمايش اين دو زن همديگر را به قتل مي رسانند اما در صحنه ي پاياني زن ديگري كه كاملا شبيه به دو زنِ پيشين است  تكه روزنامه اي را در سطلِ كنار ميزمي يابد كه حاكي بر اين است كه پليس تاكنون سيزده زن را كه كاملا شبيه بهم بوده اند دستگير كرده است و دو زن از اين تعداد مرده پيدا شده اند . اين نمايشنامه در دستِ انتشار است.

نمايشنامه ي " آس پيك و زنِ تاريك " ، تك گويي هايي يك زن در شش موقعيتِ جناييِ مختلف است.

رمانِ " زندانيِ دره ي يمگان " ، كتابي در حال تحرير است كه فصل هايي ازين قرار دارد: سفرهفت دريا ، شهر سوخته ، خاوران و گل حمراء . اين رمان سفر اسطوره اي زني به نام صفورا به گذشته و تاريخ است ؛ سفري كه از سواحل بحرالابيض آغاز مي شود و به اورشليم مي انجامد. 

همچنين گزينه اي از شعرهاي  "ويليام باتلر ييتس "   توسط او به فارسي برگردانده شده است.

او سال هاست كه به تدريس زبان انگليسي در موسسه كيش مشغول است و از ديگر فعاليت هاي او مي توان به ترجمه ي رمانِِ " خانه ي ادريسي ها " به انگليسي اشاره كرد. 

در سال 2001  رُزا جمالي يكي از مهمانان دعوت شده به مركز مطالعات آسيايي ، آفريقاييِ لندن در انگلستان بوده است ودر سپتامبر 2005  مركز " فرهنگ و شناخت " برنامه اي در رتردام هلند برگزار مي كند  كه در اين برنامه  او  به همراه "يانا برنوا" شاعر هلندي به شعر خواني مي پردازد و  در زمينه ي ديدگاههاي شعري اش به زبان انگليسي  سخنراني مي كند .

شعرهاي  رُزا جمالي به زبانهاي انگليسي ، فرانسه ، ايتاليايي ، آلماني ، اسپانيايي ، هلندي ، سوئدي ، اسپرانتو ، بنگلادشي ، تركي و كُردي ترجمه شده است و خودِ او مترجمِ انگليسي اشعارش مي باشد . بسياري از اين شعرها در آمريكا ، اروپا و هند منتشر شده است.

او با همسرش "محمدرضا نظام شهيدي " در شمال تهران زندگي مي كند.

 

 

كتاب شناسي :

 

شعر

* اين مرده سيب نيست يا خيار است  يا گلابي

* دهن كجي به تو

* برايِ ادامه ي اين ماجرايِ پليسي قهوه اي دم كرده ام

* اين ساعتِ شني كه به خواب رفته است

 

 

نمايشنامه

* سايه

* آس پيك و زنِ تاريك

 

 

رمان

* زندانيِ دره ي يمگان

 

ترجمه

* دم بريده ها ، هوارد گريس ( رمان براي كودكان )

* دريانوردي به سمت بيزانس ، گزينه اي از شعرهايِ ويليام باتلر ييتس

* چِفتِ پشتِ آبي ، گزيده ي داستان ( دوروتي پاركر و ... )

*  خانه ي ادريسي ها ، غزاله عليزاده ( ترجمه به انگليسي )